در فلسفه دادرسی اسلامی و مبانی حقوق عمومی، منصب قضاوت بر بنیاد «فصل خصومت»، «احقاق حق» و «دفع ستم» استوار است، نه بر مبنای تأسیس جایگاه ریاست یا تفوق بر آحاد مردم. قاضی در تعریف اصیل فقه امامیه، امینِ شرع و مباشرِ بسط عدالت است که مشروعیت حضور خود بر مسند حکم را منحصراً از قابلیت انطباق تصمیماتش بر موازین حق و میزان دسترسی مظلومان به محضر دادرسی اخذ میکند